Martijn Schuppers (°NL, 1967) maakt schilderijen die lijken op grote foto's van maanlandschappen, microscopische opnames van bacteriën of verweerde steenmassa's. De oppervlakte van het werk is superglad, de informatie op het doek is zeer detaillistisch. De beschouwer wordt om de tuin geleid, er lijkt geen sprake te zijn van verf op een doek. Dit bereikt de schilder door een dunne, transparante verflaag op een ander dekkend of niet-transparant kleurvlak aan te brengen.
In het werk van Martijn Schuppers is niets wat het lijkt te zijn. Beelden en voorstellingen van onderwerpen en gegevens die ons langs de kanalen van de populaire media hebben bereikt en ons zo vertrouwd zijn komen niet meer overeen met de huidige werkelijkheid. Zijn schilderijen komen ons bekend voor. Het zijn vertrouwde afbeeldingen die opgeslagen zitten in ons collectief geheugen.
Zijn schilderijen zijn spectaculair en aantrekkelijk. Ze nodigen uit tot een grondige bevraging van de fundamentele aspecten van de schilderkunst en gaan verder dan de pure esthetische beleving. Door de dieptewerking van de schilderijen en de fotografische illusie activeren ze ook het nadenken over onze perceptie.
'Painting about the art of painting, is painting from the inside of painting'
Martijn Schuppers
De schilderijen van Martijn Schuppers refereren aan landschappen. De verhouding tussen lengte en breedte van de doeken suggereren een wijds zicht, een landschappelijk panorama. Het beeld zelf toont een mix van structuren die ons verwarren; zijn het geografische gebieden die van bovenaf bekeken worden, ofwel zien we een fragment, een gestold beeld van een chemisch proces.
In deze recente werken worden de voorstellingen abstracter, het worden ongekende landschappen en ruimten waardoor meer aandacht kan gaan naar andere aspecten in zijn schilderijen. De 'all over'-composities worden onderbroken door mysterieuze gebeurtenissen. Het lijkt of er implosies of explosies plaats vinden. Aan de randen of in het midden verandert plotseling de overheersende kleur, ze krijgt een andere dimensie. Het lijkt wel het resultaat van een oververhitting of een overbelichting.
Het is duidelijk dat de kunstenaar zijn 'tools' en vocabulaire heeft uitgebreid. De technieken die Schuppers altijd heeft gebruikt stonden ver van de traditionele schilderstechnieken, al was dat niet direct aan het resultaat te zien. Zijn recente schilderijen doen ons nog steeds denken aan wetenschappelijke foto's, maar door dat onderbrekende explosieve element in het beeldvlak refereren zij ook meer aan gemanipuleerde computerbeelden. Door het gebruik van de computer kan men reeksen abstracte beelden (zonder enige gekende referentie) produceren die een gelijkwaardige kwaliteit bezitten, vlakke materieloze beelden die beroep doen op nieuwe, andere vermogens van de kijker.
Het 'sublieme' komt in Schuppers' recente werken nog meer naar voor dan vroeger. Horror en verrukking gaan hand in hand. Door het duidelijk gemanipuleerde, gestuurde storende element in de compositie versterkt de kunstenaar het bevrijdende besef dat de dreiging niet werkelijk is. Aantrekking en afstoting gaan samen. Het sublieme fascineert en verrukt, maar verontrust en overrompelt tegelijk. Het is in tegenstelling tot het 'schone' geen voorstelling, maar een aanwezigheid en grenservaring. Het sublieme wordt niet gedacht maar zintuiglijk aangevoeld in de materie die niet verwijst naar een andere werkelijkheid, maar een eigen werkelijkheid is. In de schilderkunst betekent materie de kleur, de vorm, de lijn, het doek, de textuur en de korrel. Bij dit aanvoelen breekt de vormende verbeelding en wordt ook de vorm in het beeld verbroken.(1)
Het sublieme betreft het vormeloze, het mateloze, een teveel voor vormende vermogens dat een dubbelzinnig gewelddadig gevoel opwekt. Een combinatie van pijn en genot door een onaangepastheid van de verbeelding en de rede. Martijn Schuppers is gepassioneerd door de materie, hij wordt erdoor gegrepen, geraakt. De vermenging van pijn en genot in het sublieme, de fundamentele gespletenheid van de subjectiviteit die eraan ten grondslag ligt en de ervaring van radicaliteit in een exces van tijdelijkheid, zijn bij Schuppers essentiële elementen die reeds in het creatieve proces aanwezig zijn. De schilderijen worden in een korte tijdspanne op een driftige manier gemaakt. Het perfecte, 'antieke' monochroom wordt ruw, agressief verstoord. Het schilderij wordt geslagen, gestoot, geschud, waardoor de pigmenten hun coördinaten verlaten en in de nog niet vaste vorm een nieuw beeld laten verschijnen.
Jan De Nys
(1) Fragmenten uit het boek 'Toeternitoe' van Paul Tanghe, deel 3 De eigenheid van de beeldende kunst - facetten van het sublieme, pp. 135–144