Marcel Berlanger
Marcel Berlanger (°B, 1965) onderzoekt het medium "schilderen" in zijn vele uiteenlopende facetten, die we rond twee polen kunnen groeperen.
Enerzijds legt hij sterk de nadruk op het experiment. Hij vervaardigt, volgens heel uiteenlopende materiële processen, zowel hyperrealistische voortstellingen als monochromen en abstracte cirkeltekeningen. Soms kruisen sporen elkaar en ontstaan er combinaties van verschillende uitdrukkingswijzen. In dit zoekproces heeft hij ook grote aandacht voor de beelddrager, die kan variëren van doek tot aluminium en kunstvezel.
Anderzijds concentreert hij zich op de kracht van een treffend beeld en op de mechanismen die onze waarneming sturen. Hij vertrekt altijd van foto's en maakt veelvuldig gebruik van rasterstructuren. Eens het kunstwerk af wordt het op zijn beurt object van onze waarneming. Vandaar dat de relaties tussen het geschilderde vlak, de aard en de dikte van de beelddrager, de wand en de ruimte een belangrijke rol spelen.
Een aantal werken zijn geschilderd op een soort kunststof die doordrenkt is met vloeibare polyester. Zo bekomt hij een dunne en stevige beelddrager, met een vezelstructuur die veel duidelijker, regelmatiger en mechanischer oogt dan bij doek. Het rastervormig gefragmenteerde beeld doet denken aan een fotodetail. Berlanger heeft de onderwerpen voor deze schilderijen opgediept uit een boek vol foto's van de Mont Ste.-Victoire en van Cézannes voorstellingen ervan. Geconfronteerd met die ketting van reproducties kunnen we ons afvragen wat we zien.
De "fumées" zijn hyperrealistische voorstellingen van rookslierten tegen een monochrome achtergrond. De kunstenaar vertrekt van een foto en tekent er een raster op, dat hij volgens een grotere schaal transponeert op het doek. Vervolgens schildert hij hokje per hokje vol, de afbeelding op de foto zo nauwkeurig mogelijk volgend. Berlanger probeert door een combinatie van twee tegengestelde werkprocessen regelmatige patronen te ontdekken in de schijnbaar chaotische bewegingen van de rook.
Enerzijds vertrekt hij van het vloeiende karakter van het schilderen zelf, in de hoop dat uit die "nuages de peinture" een samenhangende figuur opdoemt. Anderzijds schuift hij een raster voor het beeld, om zo elk punt van coördinaten te voorzien, de bevroren beweging analytisch uit elkaar te halen en vervolgens zelf weer op te bouwen.
francais
LES IMAGES SCIENTIFIQUES t'intéressent particulièrement parce que elles ne sont pas élaborées dans un but esthétique. Et malgré tout, les images de synthèse apparaissent soudainement telles une vision puissante des formes abstraites. Tu ne pourras jamais imaginer des telles images. Elles sont générées par autre chose que l'imagination humaine. Verse du lait dans ton café et tu obtien un tourbillon que se transforme en une sorte du nuage. Ce phénomène donne lieu à une série de petites images peintes ayant pour nom 'Milk Prediction'. Tu peux les comparer avec d'anciennes croyances postulant qu'on peut lire l'avenir dans le marc de café. Le café est noir, c'est quelque chose de profond dans lequel tu peux lire. Ces images te ramènent aussi la tension entre le nuage et le dessin et les procédures scientifiques qui sont developpées en la matière. Tu pars d'une image bien définie, une photo d'un nuage de lait dans le café. Tu peins une première couche d'une couleur. Au moyen du latec, tu apposes un réseau de lignes sur la toile, avec la photo devant les yeux. Tu peins le nuage sur ce réseau, guidés par des procédures utilisées dans l'imagerie scientifique (sélection des intinsités maximales). Tu retires le latex et le fond coloréapparaît à nouveau dans les lignes du réseau. Une inversion se produit. Normalement, la prédiction consiste à voir des figures dans le nuage de lait pour prédire l'avenir. Ici, par contre, c'est en quelque sorte le dessin qui prédit ce que va faire le lait. Cette inversion est liée à des tensions au sein du tableau. Etant donnée que le réseau peint sur l'image forme la couche primaire, il donne l'impression de venir de très loin, comme une apparition.
English
The first book published about Marcel Berlanger includes a photograph taken in his studio, which shows two monumental paintings of Mont Sainte-Victoire with a much smaller work featuring the same subject beside each of them. The photograph occupies only part of a page in the catalogue, but actually appears itself to be a double page in an open photograph book, with the smaller pictures functioning as footnotes for their big brothers. This studio scene gives us an insight into the painter’s way of working at that point in time. An open book lies in full view on a table in his studio, containing reproductions of Paul Cézanne’s paintings of Mont Sainte-Victoire, with a small photograph at the bottom of the page, which was taken from the painter’s viewpoint en pleine nature, although you cannot make this out in the catalogue photograph. A photographer took pictures of every piece of scenery he painted to illustrate the art book, so many years after Cézanne passed through. Marcel Berlanger painted a series of works based on pictures from the book of Paul Cézanne’s interpretations of Mont Sainte-Victoire. When Berlanger created his paintings of the mountain, he did not do so in the field, as Cézanne did, but in his studio, using a series of photographs that he took of landscape features in the area, with the small photographs in the art book as reference material. Berlanger adapted the image, placing himself between the photograph and the painting.
In a sense, Berlanger still works in a similar way. The choice of image remains the first, very important step. The blending of different sources in the composition of a picture and the attraction to a combination of natural and artificial elements are still essential. Berlanger’s vocabulary of selected images as a subject for his paintings is now extensive, but it is never certain how long an image will hold his attention and whether the subject, once abandoned, will pop up again at a later stage. He samples every motif, investigating each image thoroughly, repeating it, copying it in paint with different formats and surfaces, creating series of seascapes, weeping willows, palm trees, eagles, and other images. Usually there are long intervals between the different paintings in one series. Berlanger never considers all works from one series at the same time. He dissects a picture down to its smallest element, the pixel, and constantly finds new opportunities within the same theme for surprising his audience with new revelations, for touching our emotions again and again.
For a while, Berlanger sampled the possibilities of the sculptor’s studio. The boot is a form that he first painted for his exhibition at the Academia Belgica in Rome in 2003. He wanted to use his time in Eindhoven to investigate further into the possibility of creating this form in three dimensions, as a base for painting upon. He made a start, but there was not enough time to produce a technically competent sculpture that met his expectations.
My first impression upon entering the studio was that Berlanger had ventured into prints. A small series depicting the same woman in different positions and in different formats hung together on one wall. The most surprising thing was that these works were portraits, a genre that does not feature much in Berlanger’s oeuvre. They looked like enlarged copies from a fashion publication or a men’s magazine and the grainy texture of the background was an even stronger reference to reproduction and printing processes than his previous work.
The woman in the centre of the picture is in wooded surroundings. She is posing casually in clothes that are a mixture of practical denim and sexy leather. Her look and her attitude are a perfect fit for the setting of trees and water. Is this a reference to Manet’s Le déjeuner sur l’herbe?
Berlanger never selects pictures without good reason, so there is clearly more going on here than the production of a series of beautiful, challenging portraits. The nature woman in the picture is Kate Moss and the images were taken from a feature in Vogue. Moss was criticised for allowing her childlike appearance and her small frame to be used for suggestive photo sessions, and comparisons were made with child pornography. However, she surpasses the glamorous image of most other top models. Marc Quinn has immortalised her by casting her image in gold and presenting her as the icon of beauty, allowing Moss to occupy the position of a divine, mythical creature. He even gave his sculptural portrait of Moss the title of Sphinx.
Jan De Nys