Heske de Vries
Heske de Vries (°1954, NL) maakt schilderijen op klein formaat die zich laten lezen en bekijken als bladzijden uit een dagboek, waarin de kunstenaar gebeurtenissen, plekken en impressies heeft geregistreerd en verbeeld. Daarbij gaat het niet alleen om de verbeelding van recente ervaringen, maar ook om die van herinneringen en associaties uit een verder verleden.
De selectie van schilderijen die wij voor deze tentoonstelling hebben gemaakt gaat over onderwerpen die opvallend gewoon en alledaags zijn. Stillevens en landschappen zijn een steeds terugkerend thema in haar oeuvre en het zijn ook onderwerpen die iedereen kan herkennen. Daarnaast hebben we geopteerd om een aantal werken te tonen die een minder harmonisch beeld van de wereld schetsen, die een meer chaotische omgeving in beeld brengen maar dat ons misschien vertrouwder voorkomt dan de idylle van het romantische landschap. Rondslingerend afval of mediabeelden van een ongeval behoren ook tot onze dagdagelijkse werkelijkheid.
Heske de Vries tekent en schildert alledaagse zaken als zijn het containers van emoties, die haar eerder of elders gevoelde ervaringen opnieuw kunnen oproepen. Haar werk komt de toeschouwer bekend en vertrouwd voor maar blijkt tegelijkertijd zeer persoonlijk te zijn: “Het gaat mij om de inhoudelijke aspecten die het alledaagse oproept, en die ik naar voren probeer te brengen door mijn manier van schilderen aan te passen” zegt ze zelf. Ieder onderwerp dicteert een eigen aanpak zodat de schilderkunstige oplossing een draai geeft aan de alledaagse werkelijkheid. De schilderijen zijn steeds weer anders opgebouwd en verschillend in technische uitvoering. Soms is de verf dun en de toets los en schetsmatig, elders is het beeld laag voor laag bedachtzaam en zorgvuldig opgebouwd.
De schilderijen van de Vries in “In Between” gaan zowel letterlijk als figuurlijk over binnen- en buitenkanten. Over interieurs en exterieurs en over de relaties tussen hetgeen we zien en hetgeen we ervaren. De bleke tinten die de meeste werken kenmerken passen bij de bescheidenheid waarmee Heske de Vries de toeschouwer deelgenoot maakt van de dingen die voor haar - in haar werk en daarbuiten - belangrijk zijn.
"Collage van tekstfragmenten geschreven door H. De Vries en Hakkens in elk blad of klein schilderij zien we hoe de bewegingen van het penseel worden neergelegd rondom het motief van de voorstelling. Daar begint de formulering ook. Dat gaat zeer behoedzaam – ook al omdat het niet zelden de vraag is wat het motief eigenlijk is.
Is het een volume van enig voorwerp, of juist de contour ervan of ook, als het om meerdere voorwerpen gaat (in een tafereel), vooral de tussenruimtes of zelfs de schaduwen van de voorwerpen? Als ik kijk, en rondsnuffel, in het werk van Heske de Vries, dan zie ik (als handwerkelijke constante eigenlijk) hoe het motief langzaam en voorzichtig wordt beroerd en afgetast door het handschrift zelf – en door de beweeglijkheid van die manufactuur. Een motief is in beginsel een stil voorwerp (een vaasje bloemen op een tafeltje, een close-up van een gebloemde jurk) maar eromheen is steeds suggestieve ruimte, naar alle kanten, en in die ruimte beweegt zich het penseel en beginnen vorm en kleur te vloeien. Meestal is het motief simpel of zelfs vaag en wankel van vorm. Het moet er zijn omdat er ook wat richting gevonden moet worden voor de bewegingen van het penseel dat anders zou kunnen verdwalen. Het is zoals in een beek een steen de stroming van het water niet echt verstoord maar wel een discreet kronkelend spoor achterlaat: zo geeft een motief (alle aspecten ervan) een soort sturing aan het penseel terwijl ook, tegelijkertijd, het penseel het motief formuleert alsof het er van begin af aan nog net niet helemaal was, of alleen maar groeiende was. Want net zo goed kun je zeggen, kijkende naar deze zachtaardige formuleringen van intieme waarnemingen, dat de wendbare verfbewegingen het motief in zekere zin ook creëren, en dat het motief in het bewegen van verf en vorm, en alle nuanceringen in die ruimte, gevonden wordt en dan komt bovendrijven zoals een lichte lelie op licht water. Het mooie geheim van dit ijle werk is precies die toverachtige ambivalentie tussen bewegingen van hand en de fluwelen stilte van het drijvende motief. Bedenk ook dit: een melodie kan luid en krachtig gezongen worden – of ze kan worden geneuried. Dan worden haar golvingen weer anders geheimzinnig. Ik denk dat je zo naar de kunst van Heske de Vries moet kijken: met die geduldige aandacht voor de details van hun dubbelzinnigheid. Blijf kijken tot het ding voor je ogen begint te bewegen, onvoorspelbaar, als een wolk met zijn schaduw.
Rudy Fuchs